Hoe groot de impact van een arbeidsrisico is, hangt af van hoe vaak het voorkomt, in hoeverre werkgevers passende beheersmaatregelen treffen en welke gevolgen blootstelling heeft voor werknemers. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen binnen een bedrijf en de daadwerkelijke blootstelling van werknemers. Inzicht in zowel de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen als de effectiviteit van de genomen maatregelen is daarom belangrijk voor het waarborgen van een veilige en gezonde werkomgeving.

Blootstelling aan gevaarlijke stoffen is één van de arbeidsrisico’s die de meeste gezondheidsschade veroorzaakt. Een belangrijk deel van deze gezondheidsschade wordt vaak pas jaren na de blootstelling zichtbaar. In de periode 2024-2025 werkt 26% van de Nederlandse bedrijven met één of meer gevaarlijke stoffen. Van deze bedrijven neemt 45% onvoldoende of geen maatregelen om de risico’s adequaat te beheersen. Dit percentage is niet veranderd ten opzichte van de vorige onderzoeksperiode van 2022-2023.

Werkgevers zijn verplicht inzicht te hebben in de gevaarlijke stoffen waaraan werknemers tijdens hun werkzaamheden kunnen worden blootgesteld. Toch blijkt dat 65% van de bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken geen overzicht heeft van deze stoffen. Hierdoor ontbreekt vaak een belangrijke basis voor het beoordelen en beheersen van de risico’s.

Voor werkzaamheden waarbij werknemers mogelijk worden blootgesteld aan kankerverwekkende, mutagene of voor de voortplanting schadelijke stoffen (CMR-stoffen) gelden aanvullende verplichtingen. Werkgevers moeten registreren welke werknemers aan deze stoffen kunnen worden blootgesteld. Uit het onderzoek blijkt echter dat 81% van de bedrijven die met CMR-stoffen werken niet beschikt over een registratie.

Werkgevers zijn daarnaast verplicht om de aard, mate en duur van de blootstelling aan gevaarlijke stoffen te beoordelen. Op basis hiervan kunnen de risico’s voor werknemers worden vastgesteld en passende maatregelen worden genomen. In de praktijk blijkt dit echter vaak niet te gebeuren. Bij 83% van de bedrijven waar met gevaarlijke stoffen wordt gewerkt, is de blootstelling niet of onvoldoende beoordeeld.

Om deze blootstelling op orde te krijgen kan gebruik gemaakt worden van online hulpmiddelen voor blootstellingsbeoordeling. Een voorbeeld hiervan is de ART-methode (Advanced REACH Tool). De ART-methode combineert informatie over het werkproces, de gebruikte stoffen en de aanwezige beheersmaatregelen, zoals ventilatie of afscherming.

Wanneer werknemers mogelijk worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen, moet de werkgever een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) aanbieden. Hiermee kunnen gezondheidseffecten vroegtijdig worden gesignaleerd en kan waar nodig worden ingegrepen. De monitor laat zien dat 78% van de bedrijven waarvoor deze verplichting geldt, geen PAGO aanbiedt aan werknemers.

Dit onderzoek laat zien dat er nog veel stappen te zetten zijn als het gaat om het beheersen van risico’s rondom gevaarlijke stoffen. De stappen die nog gezet kunnen worden zijn onder andere: een beter inzicht in blootstelling, een zorgvuldige risicobeoordeling en het naleven van wettelijke verplichtingen. Dit zijn belangrijke stappen om te nemen om gezondheidsschade en beroepsziekten te voorkomen.

Na het lezen van dit artikel een vraag of op zoek naar een betrouwbare partner om deze belangrijke stappen te zetten en om het register gevaarlijke stoffen op orde te krijgen en te houden? Neem dan contact met ons op voor meer informatie over de applicaties Chemwatch of SOFOS 360. Een groot aantal organisaties in Nederland maken gebruik van deze tools om op een gestructureerde manier invulling te geven aan het 4-stappenmodel gevaarlijke stoffen van de Nederlandse Arbeidsinspectie.