Naar aanleiding van een melding over onveilig werken met diisocyanaten, controleerde de Arbeidsinspectie tussen 1 juni en 31 december 2024 in totaal 181 isolatiebedrijven. Diisocyanaten zitten in purschuim en blootstelling aan deze stoffen kan leiden tot longklachten en allergisch beroepsastma.

De uitgevoerde inspectie richtte zich op de basis van de arbozorg: de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), het plan van aanpak (PvA) en het basiscontract met een arbodienst of arbodeskundige. De resultaten laten zien dat veel organisaties beschikken over de verplichte documentatie, maar dat de kwaliteit en inhoud daarvan niet altijd aansluit bij de risico’s op de werkvloer.

Van de 181 gecontroleerde bedrijven konden er 86 een RI&E, een plan van aanpak en een basiscontract overleggen die door de Arbeidsinspectie als voldoende werden beoordeeld. Deze bedrijven bleken bovendien op de hoogte van de REACH-restrictie voor diisocyanaten en de verplichting om werknemers hiervoor op te leiden. Zij kregen daarom geen inspectiebezoek op locatie.

Bij de overige 95 bedrijven volgde wel een werkplekinspectie. Bij 55 van deze bedrijven (ruim 52%) werden er overtredingen vastgesteld, voor in totaal 114 geconstateerde feiten. De meeste maatregelen bestonden uit waarschuwingen, maar in enkele gevallen werden ook stilleggingen, eisen of boeterapporten opgelegd.

Uit de beoordeling van de RI&E’s blijkt dat belangrijke risico’s die direct samenhangen met de werkzaamheden vaak onvoldoende zijn geïnventariseerd.

Zo werd het risico van werken met diisocyanaten in slechts 29% van de RI&E’s opgenomen. Opvallend is dat juist deze werkzaamheden de hoofdactiviteit vormen van veel van de gecontroleerde bedrijven. Algemene arbeidsrisico’s werden daarentegen aanzienlijk vaker geïnventariseerd. Zo werd valgevaar in 76% van de RI&E’s opgenomen en fysieke belasting in 83%.

Dit is een belangrijk aandachtspunt, omdat een volledige inventarisatie van de risico’s rondom gevaarlijke stoffen en specifieke werkzaamheden nodig is om passende beheersmaatregelen te kunnen vaststellen.

Lees alle bevindingen in het rapport van de Nederlandse Arbeidsinspectie.

De Arbeidsinspectie constateerde daarnaast dat het plan van aanpak regelmatig tekortschiet. Soms waren risico’s wel benoemd in de RI&E, maar ontbraken de bijbehorende maatregelen volledig. Ook wanneer maatregelen waren opgenomen, ontbrak het regelmatig aan een voldoende concrete uitwerking. Hierbij ontbraken met name concrete termijnen en een aangewezen verantwoordelijke voor de uitvoering. Dit kwam in ruim 55% van de gevallen voor.

Hierdoor wordt het lastig om maatregelen daadwerkelijk uit te voeren, op te volgen en periodiek te evalueren. Een plan van aanpak is immers pas effectief wanneer duidelijk is welke acties worden uitgevoerd, wanneer dat gebeurt en wie daarvoor verantwoordelijk is.

Een RI&E kan alleen volledig zijn wanneer de onderliggende informatie klopt. Dat begint met inzicht in welke gevaarlijk stoffen aanwezig zijn, welke risico’s daarbij horen en welke beheersmaatregelen noodzakelijk zijn. Actuele veiligheidsinformatiebladen, een compleet stoffenregister en betrouwbare stofgegevens vormen daarom een belangrijke basis voor een kwalitatieve RI&E en een praktisch uitvoerbaar plan van aanpak.

Wanneer deze informatie ontbreekt of niet actueel is, bestaat het risico dat belangrijke blootstellingen of gezondheidsrisico’s niet worden meegenomen in de RI&E. Daardoor kunnen ook passende maatregelen ontbreken.

Deze inspectie laat ook zien dat organisaties wel degelijk in beweging kunnen komen. Naar aanleiding van de aankondigings- en verzoekbrieven van de Arbeidsinspectie stelde 40% van de bedrijven alsnog een RI&E op of actualiseerde deze. Na afloop van het inspectietraject beschikten alle gecontroleerde bedrijven over een RI&E en een plak van aanpak.

Volgens de Arbeidsinspectie vraagt goede arbozorg om voortdurende aandacht. Werkgevers moeten hun RI&E en plan van aanpak regelmatig actualiseren, evalueren en aanpassen wanneer werkomstandigheden veranderen. Daarmee wordt preventief gewerkt aan een veilige werkomgeving, in plaats van pas maatregelen te nemen wanneer een inspectie plaatsvindt of zich een incident voordoet. Daarnaast adviseert de Arbeidsinspectie om REACH-verplichtingen structureel onderdeel te maken van de RI&E en het plan van aanpak.

De resultaten van deze inspecties maken duidelijk dat het hebben van de juiste documenten slechts de eerste stap is. Pas wanneer de inhoud actueel, volledig en gebaseerd is op betrouwbare informatie, kunnen risico’s daadwerkelijk worden beheerst en kan een organisatie aantoonbaar voldoen aan haar wettelijke verplichtingen.

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen of ben je op zoek naar een betrouwbare partner om het beheer van gevaarlijke stoffen goed in te richten en actueel te houden? Neem dan contact met ons op voor meer informatie over de applicaties Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen of ben je op zoek naar een betrouwbare partner om het beheer van gevaarlijke stoffen goed in te richten en actueel te houden? Neem dan contact met ons op voor meer informatie over de applicaties Chemwatch en SOFOS 360. Een groot aantal organisaties in Nederland maakt gebruik van deze tools.

Niets missen op het gebied van gevaarlijke stoffen? Meld je dan aan voor de HSE-nieuwsbrief van ITIS onderaan deze pagina.